صلاح وصحت آنها را وجهل وناداني ايشان را بر آنها مىدارد ، وممكن است كه « ركبت » بمعنى سوار شده‌اند نباشد بلكه بمعنى مرتكب شده‌اند باشد ، وحاصل هر دو يكى است . 3883 انّما مثلي بينكم كالّسراج في الظّلمة يستضيء بها من ولجها . بدرستى كه نيست مثل من در ميان شما مگر مانند چراغ در تاريكى كه روشن مىشود بآن هر كه داخل شود در آن « مثل » بفتح ميم وثاى سه نقطه بمعنى شبيه ونظير است وبمعنى حال وصفت وشأن نيز آمده وبنا بر اوّل بايد كه كاف در « كالسراج » زايده باشد ومعنى اين باشد كه شبيه من در ميان شما چراغ است وكاف زايده در لغت عرب شايع است چنانكه آية كريمه « ليس كمثله شيء » را نيز بعضي بر اين وجه حمل كرده اند وگفته اند كه مراد اين است كه : مثل خدا چيزى نيست نه اين كه مثل أو يا شبيه مثل أو چيزى نيست پس كاف زايده است وبنا بر دوّم مراد اين است كه صفت يا حال يا شأن من مثل چراغ است يعنى مثل صفت يا حال يا شأن چراغ است كه در تاريكى باشد پس در كلام حذف مضافى شده وبر هر تقدير وجه تشبيه آن حضرت صلوات اللّه وسلامه عليه بچراغ ظاهر وروشن است . وپوشيده نيست « 1 » كه « بها » ضمير مؤنث چنانكه در نسخه ها بنظر رسيده مناسب نيست بلكه مناسب « به » بضمير مذكر است زيرا كه راجع « بسراج » است وسراج تأنيثى ندارد وظاهر اين است كه سهوى از ناسخ باشد يا اين كه تأويلى بايد كرد مثل اين كه مراد به « سراج » « سراجه » باشد با تاء وحدت وتأنيث ضمير بآن اعتبار باشد ، و « سراج » بمعنى آفتاب نيز آمده وآن تأنيث سماعى دارد نهايت حمل بر آن در اين فقره خالى از تكلفى نيست . 3884 انّما اباد القرون تعاقب الحركات والسّكون .

--> ( 1 ) عبارت « وپوشيده نيست » تا آخر فقط در نسخهء مسجد سپهسالار ضبط شده است .